Kush eshte Vellazeria Ungjillore e Shqiperise?

Të Krishterët Ungjillorë Shqiptarë ecin në gjurmët e të krishterve të shekullit të parë dhe të ungjillit të sjellë në Iliri nga apostulli Pal. Ungjillorët kanë dhënë kontributin e tyre jo vetëm në nxitjen e shqiptarëve për të njohur Perëndinë por edhe në përhapjen e gjuhës dhe të letërsisë shqipe, pa harruar vlerat morale njerëzore.

Në vitin 1819, Shoqëria Biblike Britanike për të Huaj ngarkoi Vangjel Meksin të përkthejë Dhjatën e Re në shqip e cila u botua në vitin 1827.

Në vitin 1864 po kjo Shoqëri caktoi Konstandin Kristoforidhin i cili kreu studimet në Universitetin Ungjillor në Maltë, të ripërkthente Dhjatën e Re në dialektet Gegërisht dhe Toskërisht , punë që ai e përfundoi në vitin 1884.

Ungjillorët shqiptarë botuan dhe shpërndanë "Abetaren"dhe "Gramatikën" e Kristoforidhit në vitin 1882..

Më 1873 misionarët e parë amerikanë që erdhën në Manastir ndikuan në jetën e Gjerasim Qiriazit. Në vitin 1883 Gjerasimi nisi të shpërndajë Bibla e të përhapë Ungjillin nëpër Shqipëri. Ndërkohë ai zhvillonte shërbesa fetare në gjuhën Shqipe në të cilat mblidheshin qindra besimtarë ungjillorë.

Në 1891 Gjerasim Qiriazi së bashku me të motrën Sevastinë hapën shkollën e parë shqipe për vasha në Korcë.

Në 14 nëntor 1892, Gjerasim Qiriazi me një grup atdhetarësh ndjekës të besimit ungjillorë themeluan "VËLLAZËRINË UNGJILLORE". Synimi i tyre ishte i trefishtë: përhapja e Ungjillit në Shqipëri; botimi i letërsisë shqipe; hapja dhe drejtimi i shkollave shqipe.

Më 1893, Gjerasim Qiriazi arriti të nxirrte një leje nga autoritetet turke për një siperfaqe toke që do të përdorej për varrezat e ungjillorëve, komuniteti i të cilëve po rritej vazhdimisht.

Më 1908 erdhën në Korçë misionarët e parë amerikanë , ndër të cilët edhe Fineas Kenedi i cili kishte qenë nxënës i Presidentit amerikan Woodrow Wilson. Presidenti Willson u mbështet në argumetet që Kenedit i dha për shqiptarët kur vendosi të mbrojë territoret shqiptare nga copëtimi.

Komuniteti i Krishterë Ungjillor vazhdoi të rritej pavrësisht presioneve që i bëheshin për shkak të përdorimit të gjuhës shqipe në shërbesat e tyre fetare, derisa në vitin 1940 arriti në disa qindra anëtarë.

Më 1908 ungjillorët Gjergj Qiriazi dhe Gligor Cilka ishin ndër kontribuesit kryesorë të Kongresit të Manastirit dhe u zgjodhën si anëtarë të Komisionit të përzgjedhjes së alfabetit.

Atdhetari ungjillor Kristo Dako për këtë ngjarje madhore historike që sivjet mbush 100 vjetorin shkroi :: Shqiptarë të ditur që përfaqësonin të gjitha shtresat e popullit: myslimanë, katolikë, ortodoksë e ungjillorë u mblodhën së bashku si vëllezër...

Mihal Grameno e cilëson kështu pastorin e Kishës Ungjillore Gligor Cilka : "Cilka një burrë i madh dhe trim ishte zemra dhe shpirti i Lëvizjes Kombëtare…Cilka meriton faqe të tëra të historisë sonë kombëtare, pasi ai ka qenë, është dhe do të vdesë si një patriot."

Më 1908 ungjillorët rihapën shkollën e djemve në Korçë ku mësues ishin atdhetarët ungjillorë Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi etj.

Menjëherë pas shpalljes së Pavarësisë, në Maj 1913, kryetari i Qeverisë së parë Shqiptare, Ismail Qemali, ishte në Londër bashkë me Mehmet Konicën dhe Filip Nogën, si delegacion në Konferencën e Ambasadorëve. Në 17 Maj Ismail Qemali kërkoi t'i bënte një vizitë Shoqërisë Biblike me qëllimin: "T'i falenderonte për gjithë ndihmën që i kishin dhënë çështjes shqiptare, me Biblën e të tjerat". Vizita u bë më 20 maj dhe gazetari Çarls Vudz që ndërmjetësoi për këtë , dy ditë më vonë shkroi se vizita e përforcoi qëndrimin simpatizues të Ismail Qemalit kundrejt punës së Ungjillorëve në Shqipëri dhe ai u shpreh shumë mirënjohës për interesimin e treguar , duke ofruar të jepte çfarëdo ndihme në të ardhmen.

Në vitet 1930 ungjillorët themeluan Institutin Bujqësor të Golemit pranë Kavajës e pastaj Institutin Qiriazi në Kamëz ku sot ndodhet Universiteti i Kamzës.

Sikurse të gjitha religjonet vuajtën pasojat e rregjimit të egër ateisto-komunist edhe ungjillorët shqiptarë u përballën me diktaturën .

Me ardhjen e demokracisë në vitin 1992, VËLLAZËRIA UNGJILLORE e SHQIPËRISË rinisi veprimtarinë e saj, në vazhdim të punës dhe veprës të të krishterëve shqiptarë të shekujve të parë dhe të atdhetarëve ungjillorë si Gjerasim Qiriazi etj. Presidenti i parë i VUSH ( Vëllazërisë Ungjillore të Shqipërisë ) u zgjodh Ligor Çina, një ndër pesë udhëheqesit ungjillorë që i mbijetuan diktaturës.

Sot Vëllazëria Ungjillore përfaqëson mbi 128 kisha ungjillore të shtrira në të gjithë territorin e Shqipërisë.

Në hapësirën e kontributeve të Kishës Ungjillore spikatin vlerat e sjella në fushën e arsimit dhe të edukimit, të mjekësisë, të punës me fëmijët, jetimët, të shërbesës ndaj të vobektëve, të përkujdesit ndaj vejushave dhe të burgosurve, gjë që dëshmon thelbin e besimit të krishterë që është Dashuria për njeriun.

Ndër kontributet e kishave ungjillore përgjatë viteve të demokracisë përmendim:

28% e kishave sigurojne mbështetje financiare në kohë krizash

47% e kishave janë përfshirë me mbledhjen dhe shpërndarjen e veshmbathjeve

25 % e tyre ndihmojnë duke siguruar ushqime per te varferit

20 % e tyre sigurojnë ushqim të gatuar për të varfërit

32% e kishave sigurojnë kurse gjuhësh të huaja,

13% trajnime për punë të ndryshme

19% sigurojnë ndihmë mjekësore direkte ose indirekte.

Nuk duhet harruar shërbesa e Vëllazërisë Ungjillore të Shqipërisë ndaj mijëra vëllezërve shqiptarë nga Kosova në kohën e masakrës serbe , duke strehuar, siguruar ushqim dhe veshmbathje.

Kisha ungjillore e Shqipërisë mbajti peshën e mbi 15% të kosovarëve që i detyruan me dhunë të linin trojet e tyre hd etë vinin në Shqipëri.

Gjatë shërbesës sonë në qendrën tranzite ne Pallatin e Sportit "Asllan Rusi " VUSH mori vlerësim të vëcantë për kontributin e saj nga UNHCR.

Aktualisht , si komunitet jemi aktivë në ndihmë të të dëmtuarve të Gërdecit ku kemi shpërndarë mbi 25 ton ushqime, dhjetra ton veshmbathje, qindra shtretër dhe dyshekë dhe kemi siguruar e po sigurpojmw nw vazhsimwsi ujë të pishëm per mbi 300 familje.

Janë me dhjetëra kisha Ungjillore sot që japin kontributin e tyre në edukimin dhe arsimimin e fëmijëvë shiptarë në zona të ndryshme të vendit.

Duhet përmendur gjithashtu kontributi ynë në dhurimin e gjakut nga qindra besimtarë ungjillorë në ndihmë te fëmijëve talasemikë që është tashmë një aksion i vazhdueshëm.

Komuniteti ungjillor përbëhet nga një anëtarësi prej dhjetra mijëra besimtarësh